huiszwaluw
De huiszwaluw reist elk voorjaar duizenden kilometers vanuit Afrika naar de Nederlandse dakranden om hier te broeden. Hij bouwt zijn nest van modder en speeksel en keert er jaar na jaar naar terug. Zijn aanwezigheid is een teken van een gezonde, insectrijke omgeving.
De huiszwaluw is een zomergast die elk jaar duizenden kilometers vliegt van zijn overwinteringsgebieden in Afrika naar de Nederlandse dakranden. Hij bouwt zijn nest van modder en speeksel onder de dakrand van huizen en gebouwen en keert vaak decennialang naar hetzelfde nest terug. De huiszwaluw eet uitsluitend vliegende insecten en is daarmee een levende indicatie voor de insectenstand in de omgeving. Zijn aanwezigheid in de tuin is een teken van een gezond ecosysteem.
Uiterlijk en herkenning
De huiszwaluw (Delichon urbicum) is 13 tot 15 cm lang. De bovenkant is blauwzwart met een opvallende witte stuit , het meest kenmerkende verschil met de boerenzwaluw. De onderkant is volledig wit. De staart heeft een lichte vork, minder diep dan bij de boerenzwaluw. In de vlucht is de witte stuit van grote afstand zichtbaar. Jonge vogels zijn matter van kleur en hebben een kortere staartvin.
Leefgebied
De huiszwaluw broedt in kolonies aan gebouwen in stedelijke en landelijke gebieden. Hij heeft behoefte aan open vliegruimte voor het jagen op insecten, vochtige grond of modderige plassen voor nestelmateriaal en dakranden of muuroversteken voor nestbevestiging. In Nederland is hij een zomergast die van april tot september aanwezig is. Hij overwintert in sub-Saharaans Afrika. De populatie staat onder druk door afname van vliegende insecten.
Wat eet een huiszwaluw?
De huiszwaluw eet uitsluitend vliegende insecten: muggen, vliegen, bladluizen en kleine vlinders. Hij jaagt in de lucht met korte, snelle slagen en wijde bochten. Hij accepteert geen vogelvoer , bijvoeren is dan ook niet mogelijk. De beste manier om de huiszwaluw te helpen is het bieden van nestgelegenheid en het verminderen van insecticidengebruik in de tuin. Een insectvriendelijke tuin met bloeiende planten verhoogt de insectenstand en daarmee de voedselvoorziening voor de huiszwaluw.
Nestbouw
De huiszwaluw bouwt een gesloten nest van modderbolletjes vermengd met speeksel en plantenvezels. Het nest heeft een kleine ronde ingang aan de bovenkant. De bouw duurt 10 tot 14 dagen en vereist honderden modderritten. Huiszwaluwen keren jaar na jaar terug naar hetzelfde nest of een nest vlak ernaast. Door een kunstnest op te hangen, sla je de bouwfase over en vergroot je de kans op vestiging aanzienlijk. Het nest is beschermd door de Wet Natuurbescherming , het is verboden nesten te verwijderen terwijl ze in gebruik zijn.
Bescherming
De huiszwaluw staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als “kwetsbaar”. De belangrijkste bedreigingen zijn het verdwijnen van geschikte nestlocaties door moderne gevelrenovatie, afname van vliegende insecten en klimaatverandering. Wil je de huiszwaluw helpen? Hang een kunstnest op, voorzie je tuin van insectvriendelijke beplanting, laat een modderplaats bestaan en vermijd pesticiden. Ook het plaatsen van een kleine waterpartij kan bijdragen aan de beschikbaarheid van nestmateriaal.
Help de huiszwaluw
Kunstnest
Vogelhuisje
Insectvriendelijke tuin
Huiszwaluwen eten uitsluitend vliegende insecten. Vermijd pesticiden in de tuin om de insectenpopulatie op peil te houden.
Andere tuinvogels in je tuin
Benieuwd naar andere tuinvogels? Lees meer over hun gedrag, voeding en leefomgeving.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een huiszwaluw?
De huiszwaluw is 13 tot 15 cm groot met een glanzend blauwzwart bovenlichaam, een volledig witte onderzijde en een opvallende witte stuit boven de staart. De staartvork is minder diep dan bij de boerenzwaluw. Huiszwaluwen vliegen graceus en vangen insecten in de lucht.
Wat eet een huiszwaluw?
Huiszwaluwen eten uitsluitend vliegende insecten die ze in de vlucht vangen: muggen, vliegen, bladluizen en andere kleine insecten hoog in de lucht. Ze drinken ook in de vlucht door over het wateroppervlak te scheuren. Bijvoeren in de tuin is voor deze soort niet mogelijk.
Wanneer keert de huiszwaluw terug naar Nederland?
Huiszwaluwen zijn trekvogels die overwinteren in Afrika ten zuiden van de Sahara. Ze keren terug naar Nederland van eind april tot mei. Ze verlaten Nederland weer in augustus en september. Ze zijn erg plaatstrouw en keren jaar na jaar terug naar dezelfde nestplaats.
Waar nestelt de huiszwaluw?
Huiszwaluwen bouwen een gesloten moddernest onder dakranden, bruggen en muuroverstekken. Ze verzamelen modder van plassen en oevers. Het nest heeft een kleine ronde opening. Ze broeden in kolonies en zijn erg plaatstrouw — dezelfde nestplaatsen worden tientallen jaren gebruikt.
Hoe help je de huiszwaluw?
Zorg voor een vochtige plek met onverharde bodem of modder voor nestbouwmateriaal. Kunstnesten kunnen worden gemonteerd onder dakranden als er geen geschikte nestplaatsen zijn. Vermijd het gebruik van pesticiden in de tuin, want insecten zijn hun enige voedsel.
Waarom neemt de huiszwaluw in aantal af?
De huiszwaluw staat op de rode lijst en neemt in aantal af door gebrek aan nestgelegenheid (gladde gevels, renovatie van oude gebouwen), minder insecten door gebruik van pesticiden en droogte die de modderplassen voor nestbouw doet verdwijnen. Kunstnesten en insectvriendelijke tuinen helpen de soort.