SPECHT
De grote bonte specht is met zijn zwart-witte verenkleed en ritmisch geroffel een onmiskenbare verschijning in tuinen met bomen. In de winter bezoekt hij vetbollen en gevulde kokosnoten. Zijn verlaten nestkolk wordt later bewoond door mezen en vliegenvangertjes.
De grote bonte specht is de meest voorkomende specht in Nederland en een opvallende verschijning in elke tuin met bomen. Zijn ritmische geroffel op dood hout is kilometers ver te horen en dient als territoriummarkering. De specht hakt met zijn krachtige snavel nestholten in bomen die hij zelf uitkiest , en die later door pimpelmezen, koolmezen en vliegenvangertjes worden overgenomen. In de winter komt hij graag naar vetbollen en gevulde kokosnoten in de tuin.
Uiterlijk en herkenning
De grote bonte specht (Dendrocopos major) is 22 tot 23 cm lang. Het verenkleed is zwart-wit met een opvallende rode vlek onder de staart. Het mannetje heeft ook een rode vlek in de nek , het vrouwtje niet. Jonge vogels hebben een volledig rode kruin. De specht heeft een stevig, kegelvormige snavel, stijve staartpennen die dienen als steunpunt en sterk grijpende poten met twee klauwen naar voren en twee naar achteren.
Leefgebied
De grote bonte specht leeft in loofbossen, gemengde bossen, parken en tuinen met oude bomen. Hij heeft dood of aangetast hout nodig voor nestbouw en voedsel. In stedelijk groen is hij steeds vaker te zien naarmate tuinen groener worden. In Nederland is hij een standvogel die het hele jaar aanwezig blijft in zijn territorium.
Wat eet een specht?
De grote bonte specht eet insecten, larven, soms zaden en noten. In de zomer haalt hij larven en kevers onder boomschors vandaan met zijn kleverige tong die tot 4 cm voorbij zijn snavel kan reiken. In de winter schakelt hij over op noten, zaden en vet. In de tuin is hij te lokken met vetbollen en vogelpindakaas aangebracht in boomschors , hij eet liever klemmend aan een harde ondergrond dan hangend aan een silo.
Broedgedrag
Beide partners hakken de nestkolk , een ronde holte in een boom , uit in april of mei. Dit kost 10 tot 20 dagen. De nestkolk is 25 tot 35 cm diep en heeft een ronde ingang van circa 6 cm. Het vrouwtje legt 4 tot 7 witte eieren die 10 tot 12 dagen worden bebroed door beide ouders. Na het uitkomen verlaten de jongen het nest na 20 tot 24 dagen.
Gedrag
De grote bonte specht roffelt het hardst en meest frequent in februari en maart, het begin van de broedperiode. Hij gebruikt holle bomen en zelfs metalen palen als klankbodem. Naast roffelen heeft hij een scherpe roep: “kik!” , snel en puntig. Buiten de broedtijd trekt hij solitair door bos en park en verdedigt hij een ruim winterterritorium waar voldoende voedsel beschikbaar is.
Voer voor de specht
Gevulde kokosnoot
Vetbollen
Vogelpindakaas
Vogelpindakaas aangebracht in de groeven van een boomschors trekt spechten en boomklevers direct naar de tuin.
Andere tuinvogels in je tuin
Benieuwd naar andere tuinvogels? Lees meer over hun gedrag, voeding en leefomgeving.
Veelgestelde vragen
Welke spechten komen voor in Nederland?
De meest voorkomende soort is de grote bonte specht. Daarnaast kom je de groene specht, kleine bonte specht en zwarte specht tegen. De grote bonte specht is het vaakst in tuinen te zien, met zijn zwart-wit patroon en rode kruin bij het mannetje.
Wat eet een specht?
Spechten eten insectenlarven, mieren, bijen en andere insecten die ze uit boomschors hakken. In de herfst en winter eten ze ook zaden, noten en bessen. De grote bonte specht heeft een vast 'aambeeld' — een plek waar hij dennenappels openklopt om de zaden eruit te halen.
Welk voer trekt spechten naar de tuin?
Vetbollen, vetblokken en pindakaas trekken grote bonte spechten aan. Ze eten ook graag van een voederring met vogelmousse of van een gevulde kokosnoot. Hang het voer bij voorkeur tegen een boomstam of op een houder die lijkt op boomschors.
Hoe herken je een specht aan zijn geluid?
Spechten trommeleren op dode takken of metalen buizen om hun territorium te markeren. De grote bonte specht maakt een droge 'kik'-roep. De groene specht heeft een luid, lachend geluid dat ver draagt en hem de bijnaam 'regenvogel' heeft opgeleverd.
Waar nestelt een specht?
Spechten hakken hun eigen nestholte in een boom, bij voorkeur in dode of zieke bomen met zacht hout. De nestholte is te herkennen aan de ronde, gladde ingang. Verlaten spechtengaten worden daarna vaak gebruikt door mezen, spreeuwen en andere holenbroeders.
Waarom hakt een specht in bomen?
Spechten hakken in bomen om insectenlarven te zoeken in het hout, een nestholte te maken of te trommeleren als territoriummarkering. Hun tong is extreem lang — tot 4 cm voorbij de snavelpunt — en kleverig, zodat ze larven diep uit houtgangen kunnen oppikken.