LIJSter
De zanglijster is een van de meest bijzondere grondvoeders van de Nederlandse tuin. Zijn herhaalde zang is al vroeg in het voorjaar te horen. Hij opent slakken door ze op een vaste steen kapot te gooien , een techniek die hem uniek maakt onder Europese tuinvogels.
De zanglijster is een van de meest bijzondere tuinvogels van Nederland , niet door zijn opvallende kleur, maar door zijn gedrag en zang. Hij staat bekend om zijn techniek om slakken te openen: hij smijt ze op een steen totdat de schelp breekt. Zijn melodieuze zang, waarbij elke frase drie tot vier keer wordt herhaald, is al vroeg in het jaar te horen , soms al in februari. De zanglijster is geen snel verdwijnende doortrekker maar een trouwe standvogel die het hele jaar in zijn territorium blijft.
Uiterlijk en herkenning
De zanglijster (Turdus philomelos) is 23 tot 24 cm lang en weegt 60 tot 90 gram , iets kleiner dan een merel. De bovenkant is warm olijfbruin, de buik crèmekleurig met opvallende donkere vlekjes op borst en flanken. De ondervleugels zijn okergeel, zichtbaar tijdens de vlucht. Verwisseling met de grotere kramsvogel of koperwiek is mogelijk , let op de grootte en de vlekkenpatronen.
Leefgebied
De zanglijster leeft in bossen, parken, tuinen, heggen en bermen. Hij heeft een voorkeur voor vochtige leefgebieden waar veel wormen en slakken te vinden zijn. In Nederland broedt hij van kust tot inland en is hij in stedelijk groen regelmatig aanwezig. In de winter kunnen Scandinavische exemplaren bijkomen die Nederland als overwinteringsgebied gebruiken.
Wat eet een zanglijster?
De zanglijster eet wormen, slakken, insecten en bessen. Zijn specialiteit is het openen van slakken: hij heeft vaste “aanbeelden” , stenen of wortels , waarop hij de schelp kapotgooit. In de tuin kun je hem helpen met gedroogde meelwormen en insecten op een laag voederplateau. In de winter zijn appels en rozijnen ook geliefd. Voedersilo’s en hoge voederpunten worden gemeden , de lijster foerageert bijna uitsluitend op de grond.
Broedgedrag
De zanglijster broedt van maart tot juli en maakt soms drie legsels per jaar. Hij bouwt een opvallend nest: de binnenwand is gesmeerd met een mengsel van modder, dode bladeren en speeksel dat na drogen keihard wordt , uniek onder Europese zangvogels. Het vrouwtje legt 3 tot 5 lichtblauwe eieren met zwarte vlekjes en bebroedt ze 13 tot 14 dagen.
Zang
De zang van de zanglijster is luid, melodieus en kenmerkend door de herhaling van elke frase. Waar de merel improviseert en varieert, herhaalt de zanglijster bewust: “fluit-fluit-fluit, tsjirp-tsjirp-tsjirp”. Hij zingt vanuit een hoge positie in een boom of op een dak. Zijn repertoire is groot en hij imiteert soms andere vogelsoorten.
Voer voor de lijster
Gedroogde insecten
Voederplateau
Vogelmousse
Zachte vogelmousse is makkelijk op te eten voor de lijster en geeft extra energie, zeker in de winter als bessen schaars zijn.
Andere tuinvogels in je tuin
Benieuwd naar andere tuinvogels? Lees meer over hun gedrag, voeding en leefomgeving.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een lijster?
In Nederland komen twee soorten voor: de zanglijster (23 cm, crèmekleurige borst met donkere vlekjes) en de grote lijster (27 cm, iets groter en grijzer). Beide hebben een bruine rug. De druppelvormige vlekjes op de borst onderscheiden ze van de merel.
Wat eet een lijster?
Lijsters eten wormen, slakken, insecten en in de herfst ook bessen en fruit. De zanglijster is bekend om het openslaan van slakkenhuisjes op een steen. Ze foerageren het liefst op korte gazons en in bladstrooisel, waar ze schommelend lopen op zoek naar wormen.
Welk voer is geschikt voor de lijster?
Gedroogde meelwormen, gedroogde insecten en vogelmousse zijn het meest geschikt voor lijsters. Ook appel- of peerschijfjes trekken ze aan. Lijsters eten zelden van hangende voedersilo's — bied voer aan op de grond of op een laag, open voederplateau.
Hoe bied je voer aan voor een lijster?
Leg voer direct op de grond of op een voederplateau op lage hoogte. Lijsters zijn schichtige vogels die ruimte om zich heen willen zien terwijl ze eten. Een rustige, halfopen plek in de tuin met gras of bladstrooisel in de buurt werkt het best.
Is de lijster een standvogel?
De zanglijster is deels standvogel en deels trekvogel. Sommige exemplaren overwinteren in Nederland, andere trekken naar West-Europa of het Middellandse Zeegebied. In de winter komen er ook exemplaren uit Noord-Europa bij. De grote lijster is meer standvogel.
Hoe overleeft de lijster de winter?
Lijsters eten in de winter bessen van hulst, meidoorn, vlier en cotoneaster. Als de bessen op zijn en de bodem bevroren is, hebben ze het moeilijk. Voer dan gedroogde insecten en vogelmousse op een voederplateau, en plant besdragende struiken voor structureel voedselaanbod.