De HEGGENMUS

De heggenmus is de meest over het hoofd geziene vogel van de Nederlandse tuin. Bruin, onopvallend en schuchter schuifelt hij laag bij de grond door struiken en heggen. Toch is hij bijna overal aanwezig en zijn melodieuze zang is het hele jaar te horen.

heggenmus

De heggenmus is de meest over het hoofd geziene tuinvogel van Nederland. Hij is bruin, bescheiden en beweegt zich laag bij de grond met een schuifelend loopje dat meer aan een muis doet denken dan aan een vogel. Toch is hij overal aanwezig: in dichte struiken, langs heggen en in de beschutte hoekjes van de tuin. Zijn melodieuze, fijne gezang is het hele jaar te horen, maar de meeste mensen schrijven het toe aan een ander. Wie leert de heggenmus herkennen, ontdekt een dagelijkse gast die hij al die tijd heeft gemist.

Uiterlijk en herkenning

De heggenmus (Prunella modularis) is 13 tot 15 cm lang en weegt 16 tot 25 gram. Het verenkleed is bruingestreept op de rug en vleugels, met een opvallende grijze kop en borst. De smalle, puntige snavel onderscheidt hem van de huismus , de huismus heeft een dikkere, korrelsnavelachtige snavel. Het oog is oranjegeel. Op het eerste gezicht lijkt de heggenmus op een jonge mus of een klein rietzangertje, maar de grijze kop en het schuchter gedrag zijn kenmerkend.

Leefgebied

De heggenmus leeft in struikgewas, heggen, bosranden en tuinen met voldoende dekking. Hij heeft een sterke voorkeur voor dichte, laaghangende begroeiing waar hij verborgen kan foerageren en nestelen. In Nederland is hij het hele jaar aanwezig als standvogel. In de winter trekt hij soms naar warmere streken in West-Europa, maar een groot deel overwintert in ons land. Hij is te vinden in vrijwel elke tuin met een haag of een ruig hoekje.

Wat eet een heggenmus?

De heggenmus eet insecten, spinnen, kleine wormen en zaden. Hij foerageert uitsluitend laag bij de grond of op de grond zelf, met een typisch schommelend en schuifelend loopje. In de tuin zijn gedroogde meelwormen op de grond of een laag voederplateau het meest effectief. Fijn strooivoer naast een haag wordt ook opgepikt. Hoge voedersilo’s worden door de heggenmus gemeden , hij eet nooit boven ooghoogte.

VOEDERTIP

Gedroogde meelwormen: perfect voor de heggenmus

De heggenmus foerageert laag bij de grond in dichte vegetatie. Gedroogde meelwormen direct op de grond of op een laag voederplateau naast een haag zijn de meest effectieve manier om deze schuwe vogel te helpen.

Bekijk meelwormen

Broedgedrag

De heggenmus broedt van maart tot juli en maakt soms drie legsels per jaar. Het vrouwtje bouwt een nest van gras, mos en haar diep in een dichte struik of haag. Ze legt 4 tot 5 opvallend turquoise eieren , onmiskenbaar als je ze ziet. De bebroedingstijd is 12 tot 13 dagen. Jonge heggenmuzen verlaten het nest na 11 tot 12 dagen. Het broedgedrag van de heggenmus is bijzonder: polygyne en polyandre relaties komen voor, waarbij een vrouwtje met meerdere mannetjes paart.

Gedrag

De heggenmus is schuw maar niet angstig. Hij laat zich in een rustige tuin op korte afstand benaderen als hij voer aantreft op een vertrouwde plek. Zijn zang is een fijn, melodieus, iets waterig lied dat het hele jaar te horen is , ook in de winter. Hij zingt vanuit de dekking van een struik of haag, zelden op een open plek. In de winter sluit hij zich soms aan bij gemengde groepen titmice en mussen die samen foerageren in parken en grote tuinen.

Voer voor de heggenmus

Gedroogde meelwormen

Pimpelmees op voederbak met meelwormen in tuin
De heggenmus foerageert laag bij de grond op insecten en larven. Gedroogde meelwormen op een voederplateau zijn ideaal.

Bekijk meelwormen

Fijn strooivoer

Pimpelmees eet zaden in groene achtertuin
Fijn strooivoer naast een haag of struik trekt de schuwe heggenmus aan. Strooi kleine porties dagelijks bij voor het beste resultaat.

Bekijk strooivoer
Voederplateau_bruin_Web

Voederplateau

Een laag voederplateau dicht bij beschuttend groen is de beste voederplek voor de heggenmus. Hij eet liever dicht bij dekking.

Bekijk voederplateaus

Andere tuinvogels in je tuin

Benieuwd naar andere tuinvogels? Lees meer over hun gedrag, voeding en leefomgeving.

Koolmees Pimpelmees Roodborstje Merel Winterkoning Vink Huiszwaluw Spreeuw Lijster Specht Kauw Kraai

Veelgestelde vragen

Hoe herken je een heggenmus?

De heggenmus is een kleine, onopvallende vogel van 14 tot 15 cm. Hij heeft een grijze kop en borst, een roodbruin gespikkelde rug en een fijne puntige snavel. Ondanks zijn naam is de heggenmus geen echte mus — hij behoort tot een aparte vogelfamilie (Prunellidae).

Wat eet een heggenmus?

Heggenmuizen eten insecten, spinnen, kleine wormen en zaden. In de zomer vormen insecten het grootste deel van het dieet. In de winter schakelen ze over op kleine zaden. Ze foerageren het liefst laag bij de grond, onder heggen en in bladstrooisel.

Welk voer geef je aan de heggenmus?

Kleine zaden zoals millet, lijnzaad en fijn strooivoer zijn het meest geschikt voor de heggenmus. Gedroogde meelwormen worden ook gepikt. Bied het voer aan op de grond of een laag voederplateau naast beschutting. De heggenmus is schuw en eet liever op rustige, beschutte plekken.

Hoe bied je voer aan voor de heggenmus?

Strooi kleine zaden of strooivoer direct op de grond naast een haag of struik. De heggenmus voelt zich veiliger dicht bij beschutting en vermijdt open voederplaatsen. Hij is een bodemvoerder die zelden op verhoogde voederplaatsen of silo's komt.

Is de heggenmus verwant aan de mus?

Nee. Ondanks de naam is de heggenmus geen echte mus. Echte mussen (zoals de huismus) behoren tot de familie Passeridae. De heggenmus hoort bij de familie Prunellidae, verwant aan graspiepers en kwikstaarten. De gelijkenis in naam is puur een kwestie van uiterlijk en leefstijl.

Waar nestelt de heggenmus?

De heggenmus nestelt in dichte heggen, struiken of braamboschages op lage hoogte. Het nest is een compact komvorm van mossen, gras en wortels, bekleed met wol en haar. Ze broeden van maart tot juli en leggen 3 tot 6 helderblauwe eieren per legsel.