MEREL

De merel is een van de meest vertrouwde tuinvogels van Nederland. Het mannetje met zijn gitzwart verenkleed, opvallend gele snavel en oogring is alom herkenbaar , het vrouwtje is bruiner en bescheidener van uiterlijk. De merel zingt van vroeg in de lente tot diep in de zomer, al voor zonsopgang, en zijn gevarieerde fluitmuziek is voor velen het klankbeeld van een Nederlandse tuin. Hij is geen doortrekker maar een standvogel die het hele jaar aanwezig is en graag profiteert van een tuin met goed voer, voldoende dekking en nestgelegenheid.

Uiterlijk en herkenning

Het mannetje van de merel heeft een volledig zwart verenkleed met een opvallende gele oogring en snavel. Het vrouwtje is donkerbruin met een lichtere keel en bruine oogring. Jonge merels lijken op het vrouwtje, maar hebben gevlekte borstveren. De merel is 24 tot 25 cm lang en weegt 80 tot 125 gram , mannetjes zijn doorgaans iets groter dan vrouwtjes.

Leefgebied

De merel (Turdus merula) is inheems in heel Europa, grote delen van Azië en Noord-Afrika. Hij is bijzonder veelzijdig: je vindt hem in bossen, parken, tuinen, weilanden en heggen. In stedelijke gebieden past de merel zich moeiteloos aan , hij broedt in drukke tuinen en zingt soms zelfs in het schijnsel van straatlantaarns.

Wat eet de merel?

Merels zijn alleseters. Ze eten wormen, slakken, insecten, bessen en fruit. Wormen zijn het absolute lievelingsvoedsel: de merel trekt ze letterlijk uit de grond door te luisteren en schoksgewijs over het gazon te lopen. In de winter, wanneer de bodem bevroren is, zijn bessen en fruit de belangrijkste voedselbron.

In de tuin kun je de merel helpen met gedroogde meelwormen, stukjes appel of peer, rozijnen of vogelmousse. Bied het voer altijd aan op de grond of op een laag voederplateau , de merel foerageert nooit vanuit een hoge voedersilo.

Broedgedrag

De merel is een van de vroegste broeders van Nederland: het seizoen begint soms al in februari. Het vrouwtje bouwt een stevig nest van gras, modder en wortels in dichte struiken, heggen of klimplanten, vaak laag bij de grond. Ze legt 3 tot 5 blauwgroene eieren met donkere vlekken, die ze 12 tot 15 dagen bebroedt.

Na het uitkomen verzorgen beide ouders de jongen nog 2 tot 3 weken. Per jaar zijn er soms twee tot vier legsels. De merel is een standvogel en trekt niet weg in de winter, maar blijft het hele jaar in zijn vertrouwde territorium.

Gedrag en zang

De merel staat bekend als een van de mooiste zangers van Europa. Mannetjes zingen van vroeg in de ochtend tot in de avondschemering, vooral van februari tot juli. Elk mannetje heeft zijn eigen melodieuze variaties , geen twee merels zingen precies hetzelfde. Naast de fluitzang heeft de merel een kenmerkende alarmroep: een luid en scherp “tsjik-tsjik-tsjik” bij gevaar.

In de tuin zijn merels doorgaans schuw, maar ze wennen snel aan de aanwezigheid van mensen als je regelmatig voer aanbiedt op een vaste plek.

De merel en het usutuvirus

Het usutuvirus is een door muggen overgedragen virus dat ernstige schade aanricht bij zangvogels. Sinds 2016 zijn er uitbraken in België en Nederland met grote sterfte onder merels, kauwen en vinken. Het behoort tot dezelfde virusfamilie als dengue en gele koorts, maar vormt voor mensen geen directe bedreiging.

Kom je een zieke of dode merel tegen? Raak hem dan niet met blote handen aan , gebruik handschoenen of een plastic zak en was daarna je handen goed.