Het broedseizoen loopt in Nederland van 15 maart tot 15 juli. In deze periode zijn nesten en broedende vogels wettelijk beschermd. Verstoren of verwijderen is verboden. Wel mag je blijven bijvoeren met eiwitrijk voer zoals gedroogde meelwormen, dat helpt oudervogels en hun jongen door deze drukke periode.
Wanneer is het broedseizoen?
Het officiële broedseizoen loopt van 15 maart tot 15 juli, maar de grenzen zijn niet absoluut. Merels beginnen soms al in februari aan hun eerste legsel, terwijl gierzwaluwen pas in mei terugkeren uit Afrika en tot in augustus broeden. Vogels passen hun broedcyclus aan op het weer, het voedselaanbod en de daglengte. In een zachte winter starten sommige soorten weken eerder dan normaal.
Wanneer broedt welke vogel?
Onder de meest voorkomende tuinvogels zijn er flinke verschillen in broedperiode en aantal legsels per jaar:
- Merel: februari tot juli, soms drie nesten per jaar.
- Koolmees: april tot juni, zelden een tweede nest.
- Pimpelmees: april tot mei, één tot twee nesten.
- Roodborst: april tot juni, twee nesten mogelijk.
- Huismus: april tot augustus, twee tot drie nesten.
- Gierzwaluw: mei tot augustus, één nest.
Wettelijke bescherming
Vogels en hun nesten zijn beschermd via de Wet natuurbescherming. Dit is geen advies, het is de wet. Wie een bezet nest verstoort, verwijdert of beschadigt, riskeert een boete. Concreet mag je tijdens het broedseizoen geen nesten verplaatsen, eieren aanraken, broedende vogels wegjagen of heggen snoeien waarin een nest zit. De bescherming geldt ook voor nesten die verlaten lijken: een vogel kan tijdelijk afwezig zijn terwijl er nog eieren of jongen in het nest zitten.
Tuinwerkzaamheden plannen
Wil je je haag snoeien of een boom kappen? Plan dat vóór 15 maart of na 15 juli. Controleer vooraf altijd goed of er een nest in zit, zeker bij dichte heggen en struiken. Bij bouw- of verbouwwerkzaamheden moet je nestkasten en holtes inspecteren voor je begint. Als je twijfelt, schakel een ecoloog in: voor veel grote werkzaamheden in het broedseizoen is een vergunning verplicht.
Doorgaan met voeren
Bijvoeren in het broedseizoen helpt vogels enorm. Oudervogels verbruiken veel energie voor het uitbroeden van eieren en het voeden van hongerige jongen. Bied vooral eiwitrijk voer aan: gedroogde meelwormen, vogelpindakaas zonder zout en strooivoer met zonnebloempitten. Vermijd in het broedseizoen hele pinda’s, omdat die voor jonge vogels verstikkingsgevaar opleveren.
Nestkasten ophangen
Hang nestkasten op vóór februari, zodat vogels tijd hebben om ze te ontdekken voor het broedseizoen begint. Kies het juiste invlieggat per soort: 28 mm voor pimpelmees, 32 mm voor koolmees en huismus. Hang de kast op twee tot vier meter hoogte met de invliegopening richting noordoost of oost, uit de felle middagzon. Een mussenkast met meerdere kamers werkt goed voor de sociale huismus.
Vogels in nood
Vind je een jonge vogel op de grond? Laat hem meestal liggen. Veel jongen verlaten het nest voordat ze kunnen vliegen en worden door hun ouders verder gevoed. Alleen wanneer een vogel duidelijk gewond is of in direct gevaar (op een drukke straat, in handen van een kat) grijp je in. Plaats hem op een veilige hogere plek en bel een vogelopvangcentrum als hulp nodig is.
VOGELVOER KOPEN?
Bestel direct bij Vogelvoerkopen.nl
Meelwormen, pindakaas en strooivoer voor broedende ouders en hun jongen.
Gratis verzending v.a. €45.
Bekijk het volledige assortiment →
Conclusie
Het broedseizoen is een kwetsbare en wettelijk beschermde periode. Stop met snoeien en bouwen waar nesten zijn, blijf bijvoeren met eiwitrijk voer, en geniet van de bedrijvigheid in je tuin. Met een nestkast, voldoende beplanting en de juiste voeding maak je het verschil voor de volgende generatie tuinvogels.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het broedseizoen?
Officieel van 15 maart tot 15 juli in Nederland. Sommige soorten beginnen eerder (merel vanaf februari) en gierzwaluwen broeden tot in augustus.
Mag ik snoeien tijdens het broedseizoen?
Nee, niet als er een nest in de heg of struik zit. Snoei vóór 15 maart of na 15 juli. Een bezet nest verstoren is wettelijk verboden.
Wat doe ik met een jong vogeltje op de grond?
Meestal laten liggen. Veel jongen verlaten het nest voor ze kunnen vliegen en worden door hun ouders gevoed. Plaats hem op een veilige hogere plek bij gevaar.
Welk voer geef ik in het broedseizoen?
Eiwitrijk voer: gedroogde meelwormen, vogelpindakaas met meelwormen en strooivoer. Vermijd hele pinda's, die vormen verstikkingsgevaar voor jongen.
Wanneer hang ik een nestkast op?
Vóór februari, zodat vogels de kast kunnen ontdekken voordat het broedseizoen begint. Hang op twee tot vier meter hoogte, opening richting noordoost.
Hoeveel nesten per jaar maakt een merel?
Tot drie legsels per seizoen. Merels beginnen vroeg (februari) en kunnen tot in juli broeden. Per legsel zijn dat drie tot vijf eieren.
Mag ik nesten verplaatsen als ze in de weg zitten?
Nee. Bezette nesten zijn wettelijk beschermd. Ook nesten die verlaten lijken mag je niet aanraken. Bij twijfel een ecoloog inschakelen.
