In oktober en november bereiden egels zich voor op de winterslaap. Dit is een cruciale periode: of de egel de winter overleeft, hangt grotendeels af van hoe goed hij in de nazomer vet heeft opgebouwd. In dit blog lees je hoe egels zich voorbereiden, wat jij als tuinbewoner kunt doen en waarom rommelhoekjes en takkenhopen in herfst onmisbaar zijn.
Aanloop naar winterslaap
Vanaf half september eten egels meer en vaker. Ze bouwen een vetlaag op die ongeveer een derde van hun gewicht beslaat. Een gezonde volwassen egel weegt in september 700-1000 gram, een vrouwtje met een late legsel soms minder. Jonge egels uit augustus of september moeten in heel korte tijd veel eten om voor begin november op gewicht te zijn, anders redden ze de winter niet.
Wanneer begint de winterslaap?
Afhankelijk van temperatuur en beschikbaarheid van voedsel:
- Half oktober: eerste kille nachten, volwassen egels beginnen.
- Begin november: meeste egels zijn in winterslaap.
- Bij vorst: versneld begin, geen keuze.
- Zachte herfst: soms nog actief tot eind november.
- Eind maart tot half april: wakker worden.
Wat doet de egel zelf?
Een egel zoekt in de nazomer actief naar voedselrijke plekken: takkenhopen, heggen, composthoeken, tuinen met natuurlijke beplanting. Hij eet soms tot tientallen slakken, kevers of rupsen per nacht. In september bouwt hij ook aan een winterslaap-nest: een bolvormige hoop van bladeren en mos onder een struik, in een takkenhoop of in een egelhuisje. Soms verplaatst hij het nest meerdere keren.
Wat kun je doen?
Tips voor deze periode:
- Laat takkenhopen en bladhopen staan: broedende winterrustplaatsen.
- Geen compostvuur aansteken zonder check: egels kunnen erin liggen.
- Bijvoeren in september en oktober met kattenbrokken en meelwormen.
- Waterschaaltje beschikbaar, ook bij koud weer.
- Rommelhoekjes in tuin: meer insecten, meer egel-prooi.
Jonge egels in de herfst
Een bijzonder zorgpunt zijn jonge egels geboren in augustus of september. Ze hebben weinig tijd om gewicht op te bouwen. Onder 400 gram halen ze de winterslaap niet. Zie je overdag een kleine egel rondlopen, of een egel die zwakjes beweegt, neem dan contact op met een egelopvang. Soms kan een opvangstation de egel binnenhouden tot het voorjaar, zodat hij overleeft.
Rust respecteren
Als een egel eenmaal in winterslaap is, verstoor hem niet. Niet draaien, niet verplaatsen, geen nest “opruimen”. Een wakker gemaakte egel verbruikt in die opwekking honderden calorieën die hij niet meer kan bijvullen. Laat takkenhopen tot april staan, ook als ze er rommelig uitzien. Natuurvriendelijk tuinieren in herfst en winter is vooral: niet te veel willen opruimen.
VET OPBOUWEN?
Bestel direct bij Vogelvoerkopen.nl
Meelwormen, BSF larven en insectenvetpellets.
Gratis verzending v.a. €45.
Bekijk het volledige assortiment →
Conclusie
Egels bereiden zich in september en oktober voor op de winterslaap door hard te eten en een veilige winterrustplaats te zoeken. Met bijvoeren, takkenhopen laten staan, een egelhuisje en vers water ondersteun je ze in deze cruciale weken. Geef daarna rust: een ongestoorde winterslaap is het mooiste geschenk dat je een egel in je tuin kunt geven.
Veelgestelde vragen
Wanneer begint winterslaap?
Half oktober tot begin november. Bij vorst eerder, bij zachte herfst later. Volwassen egel weegt in september idealiter 700-1000 gram.
Hoe bouwt egel vet op?
Vanaf half september eet hij meer en vaker: slakken, kevers, rupsen. Vetlaag wordt ongeveer een derde van zijn gewicht voor winterslaap.
Waar slaapt de egel?
In bolvormige hoop van bladeren en mos onder struik, in takkenhoop, composthoek of egelhuisje. Verplaatst nest soms meerdere keren.
Wat kan ik doen?
Takkenhopen en bladhopen laten staan, bijvoeren in september-oktober, waterschaaltje, rommelhoekjes, geen compostvuur zonder check.
Jonge egel te klein?
Onder 400 gram redt hij winterslaap niet. Zie je kleine egel overdag rondlopen of zwak bewegen: contact egelopvang. Opvangstation kan binnenhouden tot voorjaar.
Mag ik winterslaap verstoren?
Nee, nooit. Wakker gemaakte egel verbruikt honderden calorieën bij opwekking die hij niet kan bijvullen. Laat takkenhopen tot april staan.
Wat eten egels in herfst?
Slakken, kevers, rupsen, wormen. Bijvoer: meelwormen, BSF larven, kattenbrokken. Plaats 's avonds op beschutte plek, 's morgens opruimen.
