Koolmezen zijn trouwe tuingasten en broeden graag in nestkastjes. Met een goed geplaatste, juist gedimensioneerde nestkast heb je jaar na jaar kans op een succesvol broedsel in eigen tuin. In dit blog lees je welke maat nestkast bij een koolmees past, waar je hem ophangt, wanneer en hoe je hem schoonmaakt voor een maximaal broedresultaat.
Welke nestkast past bij een koolmees?
Koolmezen zijn holenbroeders. Een klassieke gesloten nestkast met ronde invliegopening werkt perfect. Specificaties:
- Binnenmaat: 12 bij 12 cm, hoogte 25 cm.
- Invliegopening: 32 mm rond.
- Onbehandeld hout, 1,5 tot 2 cm dik.
- Dak met overstek of klap-dak voor schoonmaak.
- Geen zitstok aan voorkant (lokt predatoren).
Pimpelmezen gebruiken een iets kleinere opening (28 mm): als je beide soorten wilt ondersteunen, hang beide modellen op.
Wanneer ophangen?
Uiterlijk begin februari. Koolmezen beginnen in februari en maart met territorium vastleggen en kiezen dan hun broedplek. Later is mogelijk, maar de beste kasten zijn dan al bezet. Een kast die in november hangt, krijgt als extra bonus een winterse slaapplek van koolmees of pimpelmees: handig en gezellig. Oudere kasten met een succesvol verleden worden vaker opnieuw gekozen.
Waar ophangen?
Koolmezen houden van een vaste, beschutte positie:
- Hoogte 2 tot 4 meter boven de grond.
- Open richting noordoost of oost.
- Vrij invliegpad, geen dichte struik direct voor.
- Uit de volle middagzon en dominante wind.
- Minimaal 10 meter tussen twee koolmees-kasten.
Een eik, appelboom of beuk is een klassieke plek. Ook aan een schutting of schuur werkt als de positie verder klopt.
Broedseizoen
Van eind maart tot juni. Vrouwtje bouwt nest van mos, haar en veertjes. Legt 7 tot 12 witte eieren met roodbruine stippen. Broedduur 13 tot 15 dagen. Jongen vliegen uit na ongeveer 3 weken. Tweede legsel soms mogelijk bij gunstig weer en voldoende voedsel. In een mezenrijk jaar kun je zo twee volle koolmeesfamilies uit één kast zien komen.
Jongen en insectenvraag
Een nest met 8-10 jongen eet in 3 weken tot 10.000 rupsen. Ouders vliegen honderd keer per dag af en aan. Een insectenrijke tuin is cruciaal voor broedsucces. Meelwormen als aanvulling in april-juni helpen de ouders. Let op: niet te veel bijvoeren, jongen hebben ook variatie nodig. Meelwormen zijn aanvulling, geen vervanging van natuurlijke insecten.
Schoonmaak
Na het uitvliegen van de jongen (juli of augustus) mag de kast leeg. Verwijder oud nest met handschoen, borstel schoon met heet water. Geen chemicaliën. Laat drogen voor je hem weer ophangt. Zo is hij schoon voor eventueel tweede legsel en voor volgend jaar. Parasieten zoals vlooien en mijten verdwijnen door de schoonmaak, anders wachten ze op het volgende nest.
BROEDSEIZOEN?
Bestel direct bij Vogelvoerkopen.nl
Meelwormen, pindakaas en vetbollen voor koolmezen.
Gratis verzending v.a. €45.
Bekijk het volledige assortiment →
Conclusie
Koolmezen helpen is eenvoudig met een goede nestkast: 12x12x25 cm, invliegopening van 32 mm, uiterlijk begin februari ophangen, 2-4 meter hoog met opening richting noordoost. In april vliegen ze in en uit, in mei zijn er jongen. Maak de kast in augustus schoon, voer bij met meelwormen tijdens het broedseizoen en je tuin wordt een succesvol koolmeeshotel.
Veelgestelde vragen
Welke maten nestkast voor koolmees?
Binnenmaat 12x12 cm, hoogte 25 cm. Invliegopening 32 mm rond. Onbehandeld hout 1,5-2 cm dik. Dak met overstek, klap-dak voor schoonmaak.
Wanneer ophangen?
Uiterlijk begin februari. In februari en maart kiezen koolmezen hun broedplek. Een kast in november hangt biedt winterse slaapplek.
Op welke hoogte?
2 tot 4 meter boven de grond. Opening richting noordoost of oost. Vrij invliegpad. Uit volle middagzon en dominante wind.
Wanneer broedseizoen?
Eind maart tot juni. Vrouwtje bouwt nest van mos, haar, veertjes. 7-12 witte eieren met rode stippen. Broedduur 13-15 dagen.
Hoeveel jongen?
Meestal 7-12, soms tot 12. Vliegen uit na 3 weken. Tweede legsel soms mogelijk bij gunstig weer en voldoende voedsel.
Mag ik bijvoeren?
Ja, met meelwormen op enkele meters van kast (niet eronder, predator-risico). Vetbollen en pindakaas ook welkom. Aanvulling, geen vervanging van insecten.
Wanneer schoonmaken?
Na uitvliegen jongen: juli of augustus. Oud nest verwijderen, borstel met heet water, geen chemicaliën. Laat drogen voor terug ophangen.
